Kireçlenme Hakkında Doğru Bilinen 7 Yanlış

Kireçlenme, tıptaki adıyla osteoartrit (OA), eklemi oluşturan kemiklerin uçlarını kaplayan kıkırdağın zamanla yapısının bozulması ve eklemdeki diğer dokuların da etkilenmesiyle ortaya çıkan kronik bir eklem hastalığıdır. Halk arasında “eklemde kireç birikmesi” olarak düşünülse de aslında temel sorun kireç birikmesi değildir.

Kireçlenme neden olur?

Eklem kıkırdağı, kemiklerin birbirine sürtünmeden ve rahatça hareket etmesini sağlar. Osteoartritte bu yapı zamanla yıpranır. Bunun sonucunda

• Kıkırdak dokusu incelir ve yüzeyi bozulur.
• Eklem aralığı daralabilir.
• Kemiklerde osteofit adı verilen kemik çıkıntıları oluşabilir.
• Eklem çevresinde ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığı gelişebilir.

Tek bir nedeni yoktur. Yaşlanma en önemli risk faktörlerinden biridir ancak osteoartrit yalnızca yaşlılarda görülmez.

Kireçlenme kimlerde daha sık görülür?

Risk özellikle şu kişilerde artar:

• İleri yaşta olanlarda: Yaş ilerledikçe kıkırdak ve eklem dokularındaki yıpranma artar.
  • Fazla kilolu veya obez kişilerde: Özellikle diz ve kalça gibi yük taşıyan eklemlere binen mekanik yük artar.
  • Daha önce eklem yaralanması geçirenlerde: Spor yaralanmaları veya eklem çevresindeki kırıklar ilerleyen yıllarda osteoartrit riskini artırabilir.
  • Eklemlerini uzun süre aşırı yükleyenlerde: Mesleki olarak sürekli çömelme, diz çökme, ağır kaldırma veya tekrarlayan eklem hareketleri riski artırabilir.
  • Ailesinde osteoartrit bulunanlarda: Genetik yatkınlık da rol oynayabilir.
  • Bazı eklem hastalıkları veya eklem yapısal bozuklukları olanlarda.

Diz, kalça, el parmakları, başparmak kökü ve omurga osteoartritin sık görüldüğü bölgelerdir.

Kireçlenmenin belirtileri nelerdir?

Kireçlenmede en sık görülen belirtiler şunlardır:

• Eklem ağrısı
• Hareket ettikçe artan ağrı
• Sabah veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra kısa süreli tutukluk
• Eklem hareketlerinde kısıtlanma
• Eklemden ses gelmesi veya çıtırtı
• İleri dönemlerde günlük hareketlerde zorlanma

Kireçlenmenin tedavisi nasıldır?

Kireçlenmede herkese uygulanan tek bir tedavi yoktur. Amaç ağrıyı azaltmak, eklem hareketliliğini korumak ve kişinin günlük yaşamını mümkün olduğunca sürdürebilmesini sağlamaktır.

Egzersiz, fizik tedavi, kilo yönetimi, ilaç tedavisi, eklem içi uygulamalar, cerrahi tedavi ve biorezonans terapisi uygulanan yöntemlerdendir.

Kireçlenmeyle ilgili doğrular ve yanlışlar nelerdir?

1. Kireçlenme, eklemde kireç birikmesidir.
   Doğrusu: Kireçlenme olarak bilinen osteoartrit, eklem kıkırdağının ve eklemdeki diğer yapıların zamanla bozulmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Adındaki “kireç” ifadesi, eklemde gerçekten kireç biriktiği anlamına gelmez.
2. Kireçlenme sadece yaşlılarda görülür.
   Doğrusu: Yaş önemli bir risk faktörüdür ancak osteoartrit gençlerde de görülebilir. Geçmiş eklem yaralanmaları, fazla kilo, genetik yatkınlık ve eklemlerin aşırı yüklenmesi riski artırabilir.
3. Kireçlenme varsa egzersiz yapılmamalıdır.
   Doğrusu: Kişiye uygun düzenli egzersiz, tedavinin önemli parçalarından biridir. Kasları güçlendirmek ve eklem hareketliliğini korumak ağrı ve hareket kısıtlılığının yönetilmesine yardımcı olabilir.
4. Ağrı varsa eklemi mümkün olduğunca hareketsiz bırakmak gerekir.
   Doğrusu: Uzun süreli hareketsizlik eklem sertliğini ve kas güçsüzlüğünü artırabilir. Egzersizin türü ve yoğunluğu kişiye göre belirlenmelidir.
5. Kireçlenmenin tek nedeni fazla kullanımdır.
   Doğrusu: Osteoartrit tek bir nedene bağlı değildir. Yaş, genetik özellikler, fazla kilo, geçirilmiş eklem yaralanmaları, eklem yapısındaki bazı sorunlar ve eklem üzerine binen tekrarlayan yükler birlikte rol oynayabilir.
6. Röntgende kireçlenme varsa mutlaka çok ağrı vardır.
   Doğrusu: Görüntüleme bulgularının şiddeti ile kişinin yaşadığı ağrı her zaman birbirine paralel değildir. Bazı kişilerde belirgin görüntüleme bulguları olmasına rağmen şikâyetler sınırlı olabilir.
7. Kıkırdak hasar gördüyse yapılabilecek hiçbir şey yoktur.
   Doğrusu: Kıkırdak hasarını tamamen eski haline getirmek her zaman mümkün olmasa da hastalığın belirtilerini ve günlük yaşama etkisini azaltmak mümkündür. Egzersiz, kilo yönetimi, fizik tedavi, uygun ağrı kontrolü ve gerektiğinde diğer tıbbi veya cerrahi seçenekler kişinin durumuna göre değerlendirilir.